Dilara Koçak: obezitenin nedenleri ve olası sonuçları

Dilara Koçak: obezitenin nedenleri ve olası sonuçları, sebep olduğu hastalıklar.

obezitenin nedenleri ve olası sonuçları daha çok obezitenin neden olduğu hastalıklar açısından incelenmektedir. Obezite günümüzün en hızlı yayılan hastalıklardan bir tanesi olup sigaranın neden olduğu ölümlerin ardından ikinci sırada yer alıyor. Her yıl 300 bin insan obezite nedeniyle hayatını kaybediyor. Bütün ülkeler, sağlık harcamalarının yüzde 10-12’sini, obezite ve obezitenin neden olduğu hastalıklara harcıyor.

Dilara Koçak

Kim obezdir?

Obezite kronik bir hastalıktır, genetik ve çevresel etkileşimleri vardır. Vücutta yağ dokusunun artması çok sayıda faktöre bağlıdır. Obeziteye koroner kalp hastalığı yüksek tansiyon, kan yağlarının yükselmesi, şeker hastalığı, gut hastalığı, eklemlerde kireçlenme, bazı kanserler, yemek borusu iltihabı, mide fıtığı, safrakesesi taşları, karaciğerde yağlanma, fiziksel aktivitede azalma, uyku apnesi, özgüven eksikliği sosyal yaşamdan uzaklaşma ve depresyon eşlik edebilir. Tüm bunları düşündüğümüzde, obez bireylerin tedavisi ciddi bir ekiple yürütülmelidir; hekim, diyetisyen, egzersiz uzmanı ve psikolog eşliğinde tedavi en doğru yoldur.
Bir kişiye obez denilebilmesi için, beden kitle indeksinin 30’un üzerinde olması gereklidir. Beden kitle indeksi, kişinin ağırlığının boyunun metre cinsinden karesine bölünmesiyle elde edilen değerdir ve bu değer 18.5-24.9 olduğunda normal, 25-29.9 olduğunda kilolu, 30 ve üzeri olduğunda obez, 40 üzerinde morbid obez olarak gruplandırılır…

Kilo almanın nedenleri nelerdir

1) Uykusuz kaldığınız için kilo alıyor olabilirsiniz.
Vücut iyi dinlenmiş olduğu zaman metabolik işlevini daha iyi yerine getirir. Yeterince uyumadığınızda vücudunuz fizyolojik stres yaşar ve biyokimyasal olarak daha fazla yağ depolayabilirsiniz. Yorgun olduğunuz zaman stresle de başa çıkamazsınız ve yemeğe yönelebilirsiniz. Gece geç saatte atıştırıp fazla kalori alabilirsiniz. Her gece en az sekiz saat uyumaya çalışın ve uyumadan iki ssat önce yemeyi bırakın
2) Stresten dolayı kilo alıyor olabilirsiniz.
Stres aynı zamanda duygularımızı da etkiliyor. Vücut stres altındayken yakıt depoluyor, metabolizma yavaşlıyor ve karın bölgesinde obeziteye yol açan kortizol, leptin ve diğer hormonlar gibi kimyasallar salgılanıyor. Pek çok insan stresi hafifletmek için yemeğe yöneliyor. Yemek geçici bir çözüm çünkü yemeyi tetikleyen asıl stres etkenlerini halletmiyor.
3) Kullandığınız ilaçlardan dolayı kilo alıyor olabilirsiniz.
Depresyon, duygu durum bozuklukları, nöbetler, migren, tansiyon ve diyabet için kullanılan bazı reçeteli ilaçlar kilo aldırabilir. Bazı steroitler, hormon tedavileri ve doğum kontrol hapları da yavaş yavaş kilo almına neden olabilir. Eğer yaşam tarzınızda bir değişiklik olmamasına ve aynı yemenize rağmen bir ayda iki veya daha fazla kilo aldıysanız sürekli kullandığınız ilaçlarınızı hekiminize mutlaka danışın.
4) Hastalıktan ötürü kilo alabilirsiniz.
Kilo alımına yol açan en yaygın tıbbi durum hipotiroittir. Tiroit hormonunun eksikliği metabolizmayı yavaşlatarak iştah kaybına ve kilo alımına neden olabilir. Ani açlık ve aşırı yemelerin sebebi insülin hormunu da olabilir. Cushing Sendromu kortisol hormonunun fazla olmasının yol açtığı bir hastalık da kilo alımıyla sonuçlanabilir. Bu konuda tereddütünüz var ise mutlaka endokrinoloji ve metabolizma uzmanına danışın.
5) Menopoz yüzünden kilo alıyor olabilirsiniz.
Yaşla birlikte metabolizma da yavaşlar. Hormonal değişiklikler iştahı, depresyonu ve uykusuzluğu tetikleyebilir. Menopoz sırasında kalça ve bacaklarda kilo verilirken karın bölgesinden kilo alınır. Egzersizle sağlıklı, kalori açısından kontrol altında, kalsiyum ve D-vitamini açısından zengin bir beslenme kombinasyonu menopozda alınan kiloların çözümüdür.

Obezitenin Olası Sonuçları

Obezitenin Riskleri ve Komplikasyonlari:

Obezite genel olarak, ömrü kısaltan bir durumdur. İstatistikler bu­nu kanıtlamaktadır (7). Son zamanlarda sigara içmeyen ve diğer risk faktörlerini taşımayan, hafif ve orta derecedeki şişmanların mortalite açısından zayıf akakranlanndan farklı olmadığı ileri sürülmektedir. Obezitenin risk ve komplikasyonlan Tablo 6′da verilmiştir. (Obezite Risk)

Bu komplikasyonlan şöyle özetleyebiliriz:

1. Psikolojik bozukluklar ve toplumsal uyumsuzluklar:
Günümüzde obezite estetik açıdan hoş karşılanmamaktadır. Bu durum özellikle gençlerde ciddi nörozlara neden olabilir. Tedavide bundan yararlanılabilir. Ancak yararlanırken hastada ağır kompleksle­re neden olmamalıdır.

2. Solunum sıkıntısı:
Obezite solumun için mekanik bir yük oluşturur. Solunum zorla­şır. Obezite ileri ölçüde ise kanda karbondioksit artar. Hastayı uykuya yatkın kılar. Kronik karbondioksit birikiminden dolayı kolay uyuyan şişmanlara Pickwick sendromu denir. Kronik karbondioksit birikimi sekonder polisitemi yapar. Polisitemi viskoziteyi artırır, pıhtılaşma ve trombozlara neden olur. (Obezite Riski)

3. Mekanik Güçler:
İskelet ve kaslar senelerce ek bir ağır yük altında zorlanmaktadır. Bunun sonucunda düztabanlık, diz ve kalça artrozlan şişmanlarda da Obezitenin risk ve komplikasyonları:

1. Diabetes Mellitus
2. Arteryosklerotik koroner kalp hastalığı
3. Karaciğer sirozu
4. Apandisit
5. Safra taşı
6. Kronik nefrit
7. Beyin kanaması
8. Trafik kazası, ev ve iş kazası
9. İntihar
10. Tüberküloz
11. Alveoler hipoventilasyon ( Pickvick sendromu)
12. Hipertansiyon 13- Cor pulmonale
14. Varis ve tromboembolizm
15. Yağlı karaciğer
16. Osteoartrit
17. Gut
18. Oligomenore
19- Gebelik toksemisi
20. Endometrium kanseri
21. Hipertrigliseridemi
22. Düztabanlık, diz ve kalça artrozu
23. Deri infeksiyonlan, intertrigo, mantar
24. Hiatus hernisi, fıtıklar
25. Cerrahi ve doğum riski

Alt ekstremitelerdeki toplar damarlar kasların kontraksiyonlan so­nucu içindeki kanı daha kolay olarak kalbe döndürebilmektedir. Ancak şişman kişide etrafı yağla çevrilmiş kaslar yeterince kontraksi-yon yapamamakta, dolayısı ile damarları etkileyememektedir. Damarlar kasların masaj etkisinden yoksun kalır. Sonuç olarak varisler ve varis yaralan kolay oluşur. Obezite Sorunları.

Karın içinde ve duvarında yağ toplanması sonucu kann kaslan za­yıflar ve kolaylıkla fıtık oluşabilir.

4. Endokrin ve Metabolik Komplikasyonlar:
Bu grup bozuklukların başında diabetes mellitus gelir. Tip 2 diabe-tin ortaya çıkmasına sebep olan en önemli neden şişmanlıktır. Obezite ne kadar ileri derecede ve uzun süreli olursa diabetin ortaya çıkış oranı da o derece artar.
Obezlerde trigliserid düzeyi yüksektir. Serbest yağ asitleri artar. HDL kolesterol düzeyi ise düşer. Bu üçlü arteryoskleroza neden olur. Hipertrigliseridemi de yağlı karaciğere neden olur.
Obezitede ürik asit düzeyi de artarak guta zemin hazırlar.

5. Kalp damar konıplikasyonlari:
Obezlerde hipertansiyon sıktır. Kilo verince hipertansiyon nor­mallesin Bazı yazarlar, şişmanların kol çevresi geniş olduğu için nor­mal tansiyon aletlerinin manşonu rölatif olarak küçük geldiğini ve bu nedenle yanlış olarak obezlerde kan basıncının yüksek ölçüldüğünü i-leri sürerler. Bazıları da bu faktörün önemli olmadığını, şişmanlarda gerçek tansiyon yüksekliğinin sık bulunduğunu iddia ederler.
Hipertansiyon, hipertrigliseridemi yüksekliği ve HDL düşüklüğü i-le birlikte arteryosklerotik koroner arter hastalığına neden olur. Angına pektoris, myokard infaktüsü ve kalp yetmezliği şişmanlarda daha sıktır. Hastanın zayıflatılması ile bu hastalarda olumlu iyileşme­ler görülür. Obezlerde hipertansiyonun ortaya çıkmasında sodyum pompasının işleyişinin yavaşlaması etkili olabilir.

6. Obezlerde safra taşına ve taş komplikasyonlarına daha sık rastlanır.

7. Obezitede ameliyat sonu yara infeksiyonu, dikiş atma gibi komplikasyonlar daha sıktır. Şişmanlarda doğum da güç ve riskli­dir.

8. Deri altı yağ dokusunun fazla oluşu deri infeksiyonlarını ar­tırır. Kasıklarda ve ayaklarda mantar infeksiyonları sıktır.

9. Obezlerde jinekolojik komplikasyonlar da sıktır. Oligomeno-re, gebelik toksemisi ve endometrium kanseri sık görülür.

10. Obezler ev, iş kazası ve trafik kazalarına daha çok neden olurlar.
İntihar olayları da şişmanlarda daha sık görülmektedir.
Şişmanlıkta, yukarıdaki komplikasyonlar nedeniyle, ömür kısal­maktadır. Bu da en önemli komplikasyondur. Şişmanlık kadınlarda ömrü, erkeklerdeki kadar kısaltmaz. Fakat şişman kadınlarda diz ve kalça artrozu daha sık ve şiddetlidir. Bu da yaşamı sıkıntılı hale sokar. Tüm bu komplikasyonlar da gösteriyor ki şişmanlık, tümüyle teda­visi gereken bir hastalıktır. (Obezite Yaklaşım)

Obezitenin Derecelendirilmesi:

Obezite göreceli kiloya göre ve vücut kitle indeksine göre derece­lere ayrılmıştır.

1. Hafif derecede obezite: ölçülen kilo, ideal kilonun % 20’sini aş-mistir, amâ % 40′ından fazla değildir. Hafif derece şişmanlıkta vücut kitle indeksi de 27,5′dan fazla ama 30′dan azdır.
2. Orta derecede obezite: ölçülen kilo, ideal kilonun % 40′ından fazla ama % 100′ünden azdır. BMI 30′dan fazla fakat 40′ın altındadır.
3. İleri derecede obezite: Buna morbit obezite de denmektedir. Aktüel kilo idealin % 100′ünün üzerindedir. BMI de 40′ın üzerindedir.

Add Comment